Kalkulator zachowku

Komu przysługuje zachowek

Zachowku mogą żądać zstępni (dzieci, wnuki), małżonek i rodzice spadkodawcy — ale wyłącznie ci, którzy dziedziczyliby z ustawy w danej sytuacji. Rodzeństwo nie ma prawa do zachowku. Nie dostanie go też osoba wydziedziczona w testamencie z podaniem przyczyny ani ta, która spadek odrzuciła.

• Dzieci i wnuki, gdy dziedziczyłyby z ustawy.
• Małżonek pozostający w związku w chwili śmierci.
• Rodzice — gdy dziedziczyliby z ustawy.

Jak liczy się kwotę

Najpierw ustala się udział ustawowy uprawnionego, potem mnoży go przez połowę (lub dwie trzecie przy małoletnich i trwale niezdolnych do pracy), a następnie przez substrat zachowku, czyli wartość spadku powiększoną o doliczane darowizny i zapisy windykacyjne.

Przykład: spadek wart 600 000 zł, dwoje dzieci, testament w całości na jedno z nich. Udział ustawowy pominiętego dziecka to jedna druga, czyli 300 000 zł. Zachowek dla osoby pełnoletniej i zdolnej do pracy wynosi połowę tej kwoty, czyli 150 000 zł.

• Krok 1 — udział ustawowy uprawnionego.
• Krok 2 — mnożnik 1/2 albo 2/3.
• Krok 3 — substrat: majątek plus doliczane darowizny minus długi spadkowe.

Darowizny doliczane do spadku

Do substratu dolicza się darowizny uczynione przez spadkodawcę, przy czym te na rzecz osób niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku — zasadniczo z ostatnich dziesięciu lat przed śmiercią. Darowizny dla dzieci i małżonka dolicza się bez tego ograniczenia czasowego. Wartość liczy się według stanu z chwili darowizny i cen z chwili ustalania zachowku.

• Mieszkanie przepisane za życia zwykle wchodzi do wyliczenia.
• Drobne darowizny zwyczajowe nie są doliczane.
• Co uprawniony sam otrzymał w darowiźnie, zalicza się na jego zachowek.

Terminy i droga dochodzenia

Roszczenie przedawnia się po pięciu latach od ogłoszenia testamentu, a w przypadku roszczeń przeciwko obdarowanym — po pięciu latach od otwarcia spadku. Zaczyna się zwykle od wezwania do zapłaty, a gdy to nie skutkuje — od pozwu do sądu według wartości przedmiotu sporu.

Sąd może obniżyć zachowek na podstawie zasad współżycia społecznego, ale to wyjątek, a nie reguła.

• Wezwanie do zapłaty z terminem i wyliczeniem.
• Pozew — opłata sądowa co do zasady 5 procent wartości roszczenia.
• Możliwość rozłożenia zapłaty na raty przez sąd.

Podatek i koszty

Otrzymany zachowek podlega podatkowi od spadków i darowizn, przy czym najbliższa rodzina korzysta ze zwolnienia po zgłoszeniu w terminie. Warto od razu sprawdzić kwoty i termin zgłoszenia w kalkulatorze podatku od spadku.