Co zrobić po śmierci bliskiej osoby — krok po kroku

Pierwsze godziny: stwierdzenie zgonu

Procedura zależy od miejsca śmierci. Jeśli zgon nastąpił w domu w godzinach pracy przychodni, wezwij lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Poza godzinami pracy — nocną i świąteczną opiekę zdrowotną lub pogotowie ratunkowe. W szpitalu, hospicjum lub domu opieki dokumentację wystawia placówka.

Jeżeli okoliczności śmierci są nagłe lub niejasne, na miejsce wzywana jest policja, a prokurator może zarządzić sekcję zwłok. To wydłuża procedurę o kilka dni i nie jest niczym nadzwyczajnym — nie oznacza podejrzeń wobec rodziny.

• Zgon w domu w dzień: lekarz POZ zmarłej osoby.
• Zgon w nocy lub w święto: nocna i świąteczna opieka zdrowotna albo pogotowie.
• Zgon w szpitalu: dokumenty wystawia placówka, rodzina odbiera je w administracji.
• Zgon nagły lub wypadek: policja, prokurator, ewentualna sekcja zwłok.

Karta zgonu — dokument, bez którego nic nie ruszy

Kartę zgonu wystawia lekarz. To ona uprawnia do transportu ciała, przechowania go w chłodni i zgłoszenia zgonu w urzędzie stanu cywilnego. Bez niej zakład pogrzebowy nie podejmie żadnych czynności.

Sprawdź od razu, czy dane w karcie są zgodne z dowodem osobistym zmarłej osoby. Literówka w nazwisku lub błędny PESEL oznaczają powrót do lekarza i stratę jednego dnia.

Akt zgonu w urzędzie stanu cywilnego

Zgłoszenia dokonuje się w USC właściwym dla miejsca zgonu, zwykle w ciągu 3 dni od wystawienia karty zgonu. Coraz częściej robi to w imieniu rodziny zakład pogrzebowy na podstawie pełnomocnictwa — warto o to zapytać przy podpisywaniu umowy.

Odpisy skróconego aktu zgonu będą potrzebne wielokrotnie: w ZUS, w banku, u notariusza, w spółdzielni, u operatorów. Zamów od razu 5–7 sztuk; dopłata jest niewielka w porównaniu z kolejnymi wizytami w urzędzie.

• Weź ze sobą: kartę zgonu, dowód osobisty zmarłego i swój dokument tożsamości.
• Dowód osobisty zmarłej osoby zostaje w urzędzie i jest unieważniany.
• Zamów kilka odpisów aktu zgonu — będą potrzebne w każdej instytucji.

Wybór zakładu pogrzebowego i koszty

Szpital ani prosektorium nie mogą narzucić ci firmy. Masz prawo poprosić o kilka ofert i porównać je na spokojnie. Różnice cen między zakładami w tym samym mieście sięgają kilku tysięcy złotych przy identycznym zakresie usług.

Poproś o wycenę na piśmie z rozbiciem na pozycje: trumna lub urna, przygotowanie ciała, transport, obsługa ceremonii, opłaty cmentarne, kremacja, oprawa muzyczna, nekrolog. Dopiero taka lista pozwala porównać oferty.

Pierwszy tydzień: świadczenia i powiadomienia

Po ceremonii albo równolegle z jej przygotowaniem złóż wniosek o zasiłek pogrzebowy oraz powiadom instytucje, które wypłacały lub pobierały pieniądze zmarłej osoby. Im szybciej to zrobisz, tym mniej nadpłat trzeba będzie później zwracać.

• ZUS lub KRUS: zasiłek pogrzebowy, wstrzymanie emerytury lub renty.
• Pracodawca: rozliczenie wynagrodzenia, ubezpieczenie grupowe, urlop okolicznościowy dla ciebie.
• Banki: informacja o zgonie, zablokowanie kart, ustalenie dyspozycji na wypadek śmierci.
• Ubezpieczyciele: zgłoszenie roszczenia z polis na życie i polis grupowych.
• Operatorzy, dostawcy mediów, spółdzielnia lub wspólnota, zarządca cmentarza.

Pierwsze miesiące: spadek i majątek

Na oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o powołaniu do spadku. Brak reakcji oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, czyli odpowiedzialność za długi do wysokości majątku.

Postępowanie spadkowe można przeprowadzić u notariusza (akt poświadczenia dziedziczenia — szybciej, gdy nie ma sporu) albo w sądzie. Po nim następuje dział spadku oraz zgłoszenie nabycia do urzędu skarbowego; najbliższa rodzina korzysta ze zwolnienia po zgłoszeniu w terminie 6 miesięcy.